Wdrożenie DSA w Polsce wchodzi w nowy etap
Jeszcze kilka miesięcy temu pisaliśmy, że Polska pozostaje bez ustawy wykonawczej do DSA. W artykule https://twojeprawawinternecie.pl/rok-bez-ustawy-wdrazajacej-dsa-w-polsce/ wyjaśnialiśmy, dlaczego mimo obowiązywania unijnych przepisów użytkownicy nadal nie mieli w Polsce, pełnego systemu dochodzenia swoich praw.
Sytuacja zmieniła się po ponownym przygotowaniu projektów ustaw przez Ministerstwo Cyfryzacji. Rząd zdecydował się rozdzielić wcześniejszą ustawę na dwa odrębne projekty, aby uniknąć problemów, które doprowadziły do prezydenckiego weta. Pierwszy z nich dotyczy organizacji krajowego systemu nadzoru nad DSA.
To właśnie ten projekt został uchwalony przez Sejm. Zgodnie z ustawą Prezes UKE ma zostać Koordynatorem ds. Usług Cyfrowych i wykonywać zadania przewidziane w unijnym Akcie o usługach cyfrowych. O uchwaleniu ustawy poinformował również Urząd Komunikacji Elektronicznej na swojej stronie internetowej: https://www.uke.gov.pl/uslugi-cyfrowe/aktualnosci/sejm-uchwalil-ustawe-wyznaczajaca-prezesa-uke-na-koordynatora-ds-uslug-cyfrowych,23.html.
Przyjęcie ustawy przez Sejm nie oznacza wejścia nowego prawa w życie – do tego konieczne jest jeszcze przyjęcie ustawy przez Senat oraz podpis Prezydenta – co nie koniecznie musi się wydarzyć.
Dlaczego Polska tak długo nie wdrożyła DSA?
To jedno z najczęściej zadawanych pytań dotyczących Digital Services Act. Wiele osób uważało, że skoro Polska nie przyjęła ustawy, DSA u nas nie obowiązuje. To nieprawda. DSA jest rozporządzeniem Unii Europejskiej, dlatego obowiązuje bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich od 17 lutego 2024 roku. Oznacza to, że prawa użytkowników platform internetowych istnieją niezależnie od tego, czy państwo przyjęło ustawę wykonawczą.
Problem dotyczył czegoś innego. Każde państwo UE miało obowiązek wyznaczyć Koordynatora ds. Usług Cyfrowych oraz stworzyć krajowe procedury wykonywania części obowiązków wynikających z DSA. Polska nie zrobiła tego w wymaganym terminie, co doprowadziło do postępowania Komisji Europejskiej przeciwko naszemu krajowi.
Prezydenckie weto zatrzymało cały proces
Na początku 2026 roku wydawało się, że wdrożenie DSA w Polsce jest już praktycznie zakończone. Parlament przyjął ustawę nowelizującą tę o świadczeniu usług drogą elektroniczną, która wyznaczała Prezesa UKE jako Koordynatora ds. Usług Cyfrowych i określała jego kompetencje.
Proces zatrzymało jednak weto Prezydenta RP. Prezydent uznał, że ustawa może prowadzić do nadmiernej ingerencji państwa w moderowanie treści publikowanych w internecie. To natomiast budzi wątpliwości dotyczące wolności słowa. Szczegółowo opisaliśmy ten etap w artykule https://twojeprawawinternecie.pl/prezydent-zawetowal-wdrozenie-dsa-w-polsce/.
Weto oznaczało konieczność przygotowania nowych rozwiązań legislacyjnych. Ministerstwo Cyfryzacji zdecydowało się podzielić wcześniejszą ustawę na dwa odrębne projekty, tak aby pierwszy z nich mógł zostać szybciej uchwalony.
Rząd podzielił ustawę na dwa projekty
Nowa strategia Ministerstwa Cyfryzacji polegała na rozdzieleniu przepisów organizacyjnych od najbardziej kontrowersyjnych regulacji dotyczących usuwania treści. Pierwszy projekt koncentruje się wyłącznie na stworzeniu krajowego systemu wykonywania DSA i wyznaczeniu Koordynatora ds. Usług Cyfrowych. Drugi projekt dotyczy procedur zgłaszania, usuwania oraz przywracania treści uznanych za nielegalne. To właśnie on wywołuje największą debatę polityczną dotyczącą granic moderacji treści i wolności słowa w internecie. O podziale ustawy pisały między innymi Rzeczpospolita, CyberDefence24, WNP oraz Ministerstwo Cyfryzacji. Dzięki temu rozwiązaniu pierwszy projekt mógł zostać skierowany do Sejmu niezależnie od dalszych prac nad drugim projektem.
Sejm uchwalił ustawę wyznaczającą Prezesa UKE na Koordynatora ds. Usług Cyfrowych
To najważniejsza zmiana w całym procesie wdrażania DSA w Polsce. Sejm uchwalił ustawę, która formalnie wskazuje Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej jako Koordynatora ds. Usług Cyfrowych odpowiedzialnego za wykonywanie zadań wynikających z Digital Services Act na poziomie krajowym. Informację o uchwaleniu ustawy opublikował Urząd Komunikacji Elektronicznej w komunikacie dostępnym pod adresem https://www.uke.gov.pl/uslugi-cyfrowe/aktualnosci/sejm-uchwalil-ustawe-wyznaczajaca-prezesa-uke-na-koordynatora-ds-uslug-cyfrowych,23.html. Komunikat potwierdza, że ustawa tworzy podstawę do pełnienia przez Prezesa UKE funkcji krajowego Koordynatora ds. Usług Cyfrowych zgodnie z wymaganiami DSA.
To oznacza, że Polska znów podejmuje starania celem wykonania jednego z najważniejszych obowiązków wynikających z DSA, zgodnie z którym każde państwo członkowskie musi posiadać organ odpowiedzialny za nadzorowanie stosowania przepisów Digital Services Act i współpracę z Komisją Europejską.
Kim jest Koordynator ds. Usług Cyfrowych?
Koordynator ds. Usług Cyfrowych to krajowy organ, który ma być odpowiedzialny za wykonywanie DSA oraz współpracę z instytucjami Unii Europejskiej w sprawach dotyczących platform internetowych. Jego rolą będzie koordynowanie działań krajowych organów, przyjmowanie określonych zgłoszeń, prowadzenie postępowań przewidzianych ustawą oraz współpraca z Komisją Europejską i Europejską Radą ds. Usług Cyfrowych. Funkcja ta wynika bezpośrednio z przepisów DSA.
Warto przypomnieć, że już wcześniej – tymczasowo – Rada Ministrów powierzyła Prezesowi UKE wykonywanie części obowiązków Koordynatora https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/rada-ministrow-wyznaczyla-koordynatora-do-spraw-uslug-cyfrowych , jednakże przyznała mu bardzo ograniczone uprawnienia.
Dlaczego wybrano właśnie Prezesa UKE?
Ministerstwo Cyfryzacji uzasadniało wybór UKE doświadczeniem urzędu w regulowaniu rynku usług elektronicznych i telekomunikacyjnych. Urząd posiada już kompetencje nadzorcze wobec wielu podmiotów działających na rynku cyfrowym oraz współpracuje z instytucjami unijnymi.
Nowa ustawa ma znacząco rozszerzyć zakres kompetencji Prezesa UKE. Organ będzie wykonywał zadania związane z Digital Services Act, a nie tylko z Prawem komunikacji elektronicznej. Według projektu ustawy Koordynator będzie również współpracował z innymi organami krajowymi, w tym z Prezesem UODO oraz UOKiK w sprawach należących do ich właściwości.
Jakie zadania otrzyma Prezes UKE?
Kompetencje Koordynatora ds. Usług Cyfrowych będą znacznie szersze niż rozwiązanie tymczasowe obowiązujące od 2025 roku. Ustawa przewiduje możliwość prowadzenia postępowań administracyjnych oraz wykonywania obowiązków wynikających z DSA wobec podmiotów działających na polskim rynku.
Prezes UKE będzie odpowiadał między innymi za współpracę z Komisją Europejską, wymianę informacji z koordynatorami innych państw członkowskich oraz wykonywanie części decyzji przewidzianych przez Digital Services Act. W określonych przypadkach będzie również prowadził postępowania dotyczące naruszeń obowiązków wynikających z DSA.
Największe platformy internetowe, takie jak Facebook, Instagram czy TikTok, nadal pozostają pod bezpośrednim nadzorem Komisji Europejskiej w zakresie obowiązków przewidzianych dla bardzo dużych platform internetowych. UKE będzie jednak współpracował z Komisją i uczestniczył w krajowym systemie wykonywania tych przepisów.
Co zmienia się dla użytkowników Facebooka i Instagrama?
Dla użytkowników mediów społecznościowych najważniejsza wiadomość brzmi: wejście w życie ustawy ( o ile nastąpi) ma ułatwić egzekwowanie praw już istniejących. Digital Services Act od 2024 roku gwarantuje użytkownikom określone mechanizmy ochrony przed arbitralnymi decyzjami platform. Facebook i Instagram już dziś mają obowiązek informować użytkownika o powodach usunięcia treści lub ograniczenia konta. Platformy muszą również zapewnić możliwość odwołania od decyzji oraz przekazać uzasadnienie zastosowanych środków. Nowa ustawa ma stworzyć krajowy system, który ma nadzorować wykonywanie tych obowiązków w Polsce.
Co zmieni się dla użytkowników TikToka, YouTube i platformy X?
Digital Services Act obejmuje wszystkie duże platformy internetowe działające na rynku Unii Europejskiej. Dotyczy to nie tylko Facebooka i Instagrama, ale również TikToka, YouTube, platformy X, LinkedIna, Snapchata czy Pinterest. Największe platformy zostały zakwalifikowane jako Very Large Online Platforms, czyli bardzo duże platformy internetowe. Z tego powodu podlegają dodatkowym obowiązkom dotyczącym zarządzania ryzykiem systemowym, przejrzystości algorytmów oraz ochrony użytkowników.
Czy Allegro również podlega przepisom DSA?
Tak. Wdrożenie DSA w Polsce dotyczy również platform handlowych i marketplace’ów, dlatego przepisy obejmują Allegro oraz inne platformy sprzedażowe działające na rynku unijnym. DSA nakłada na takie platformy obowiązek szybszego reagowania na nielegalne oferty, zwiększenia przejrzystości informacji o sprzedawcach oraz umożliwienia zgłaszania produktów naruszających prawo. Część obowiązków będzie wykonywana we współpracy z organami odpowiedzialnymi za ochronę konsumentów.
Komisja Europejska pozwała Polskę za opóźnienie wdrożenia DSA. Co oznacza ten pozew?
Wdrożenie DSA w Polsce od wielu miesięcy było przedmiotem sporu nie tylko w kraju, ale również na poziomie Unii Europejskiej. Komisja Europejska uznała, że Polska nie wywiązała się z obowiązków wynikających z Aktu o usługach cyfrowych, ponieważ nie wyznaczyła w terminie Koordynatora ds. Usług Cyfrowych i nie stworzyła krajowego systemu egzekwowania przepisów.
Postępowanie przeciwko Polsce zostało skierowane do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej właśnie z powodu niewdrożenia krajowych przepisów wykonujących DSA. Komisja podkreśliła, że każde państwo członkowskie miało obowiązek wyznaczyć organ odpowiedzialny za nadzorowanie stosowania rozporządzenia i zapewnić mu odpowiednie kompetencje. Informacje o postępowaniu można znaleźć w serwisie Komisji Europejskiej pod adresem https://ec.europa.eu/commission/presscorner/home/en.
W praktyce oznaczało to, że Polska przez wiele miesięcy pozostawała jednym z nielicznych państw Unii Europejskiej bez pełnoprawnego Koordynatora ds. Usług Cyfrowych. To właśnie ten problem opisywaliśmy wcześniej w artykule https://twojeprawawinternecie.pl/rok-bez-ustawy-wdrazajacej-dsa-w-polsce/.
Uchwalenie ustawy przez Sejm jest przełomowym momentem, ale nie oznacza automatycznego zakończenia postępowania prowadzonego przez Komisję Europejską. Dopiero zakończenie całego procesu legislacyjnego oraz wejście ustawy w życie pozwoli Polsce wykazać wykonanie obowiązków wynikających z DSA.
{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }